Việc ủ mật rỉ đường với men vi sinh (hay còn gọi là nhân sinh khối/hoạt hóa vi sinh) là kỹ thuật giúp gia tăng số lượng lợi khuẩn và chuyển chúng từ trạng thái bào tử sang trạng thái hoạt động mạnh mẽ trước khi đưa vào ao nuôi. Dưới đây là các quy trình ủ phổ biến dựa trên các nguồn tài liệu:
1. Quy trình sản xuất EM thứ cấp (EM2)
Đây là cách phổ biến nhất để xử lý môi trường ao nuôi với chi phí thấp.
• Nguyên liệu: 1 lít EM gốc (EM1) + 2 lít mật rỉ đường + 2 kg cám gạo + 38 lít nước sạch.
• Cách thực hiện: Cho tất cả nguyên liệu vào thùng nhựa, khuấy đều cho tan hết rồi đậy kín nắp để ủ yếm khí.
• Thời gian: Ủ trong khoảng 3 – 5 ngày.
• Kiểm tra: Sản phẩm thành công sẽ có mùi chua thơm nhẹ và độ pH phải đạt dưới 3,9.
2. Ủ men vi sinh đường ruột (EM tỏi và EM chuối)
Giúp hỗ trợ tiêu hóa và tăng sức đề kháng cho vật nuôi.
• EM tỏi: 1 lít EM gốc + 1kg tỏi xay nhuyễn + 1 lít mật rỉ đường + 1 lít giấm + 1 lít rượu (tùy công thức) + 8 – 15 lít nước sạch. Ủ kín trong 3 – 5 ngày.
• EM chuối: 1kg chuối chín xay nhuyễn + 1 lít EM2 + 1 lít mật rỉ đường + 8 lít nước sạch. Ủ kín trong 2 ngày là có thể trộn vào thức ăn cho tôm.
3. Hoạt hóa vi sinh bằng phương pháp sục khí
Thường áp dụng cho các dòng vi sinh xử lý khí độc (như Nitrosomonas, Nitrobacter) hoặc các gói vi sinh đậm đặc.
• Cách làm: Sục khí mạnh 1 gói sản phẩm vi sinh chuyên dụng với khoảng 3kg mật đường và 30 lít nước trong liên tục 6 giờ.
• Lợi ích: Việc sục khí cung cấp oxy dồi dào giúp các vi khuẩn hiếu khí đạt trạng thái hoạt động mạnh nhất ngay lập tức.
4. Những lưu ý quan trọng để ủ thành công
• Nguồn nước: Phải dùng nước sạch, không chứa Chlorine (nếu dùng nước máy phải để bay hết mùi clo) vì hóa chất này sẽ tiêu diệt vi sinh.
• Nhiệt độ: Vi sinh vật phát triển tốt nhất ở môi trường ấm từ 30 – 35°C. Nếu trời lạnh, có thể dùng nước ấm để pha trộn giúp men nhanh “thức tỉnh”.
• Vệ sinh: Dụng cụ ủ và khu vực xung quanh phải sạch sẽ để tránh bị nhiễm tạp các chủng vi khuẩn có hại từ môi trường.
• Mật rỉ đường: Đóng vai trò là nguồn Carbon (năng lượng) cho vi sinh phát triển; tuy nhiên, tránh lạm dụng quá mức nếu hệ vi sinh trong ao chưa ổn định vì mật đường dư thừa có thể gây hiện tượng nhớt bạt.
• Bảo quản: Tránh để thùng ủ dưới ánh nắng trực tiếp vì tia cực tím có thể làm chết các vi sinh vật vừa mới tăng sinh.
Tùy vào mục đích (xử lý đáy ao hay trộn thức ăn) mà bà con nên chọn đúng công thức và chủng loại vi sinh phù hợp để ủ với mật rỉ đường nhằm đạt hiệu quả tối ưu.
© Việt Linh [N] biên soạn 2026
