Nhớt bạt thực chất là một lớp màng sinh học (biofilm) hình thành do sự tích tụ của chất hữu cơ dư thừa (thức ăn thừa, phân tôm, xác tảo tàn) và là nơi trú ngụ lý tưởng của các loại vi khuẩn gây hại như Vibrio, nấm đồng tiền và nấm thủy mi.
Dưới đây là quy trình xử lý hiệu quả nhất:
Bước 1: Kiểm tra thông số môi trường và vệ sinh vật lý
Trước khi đánh vi sinh, bạn cần đảm bảo các điều kiện môi trường lý tưởng để lợi khuẩn hoạt động mạnh nhất:
• Xi phông đáy ao: Đây là bước tiên quyết để loại bỏ bớt lượng chất thải rắn, thức ăn thừa và vỏ tôm lột tích tụ, giúp giảm bớt “gánh nặng” phân hủy cho vi sinh.
• Kiểm tra các chỉ số: Đảm bảo pH từ 7,5 – 8,5 và độ kiềm từ 80 – 150 mg/l CaCO3 để tạo môi trường ổn định cho vi khuẩn phát triển.
• Tăng cường oxy: Đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan > 5 mg/l bằng cách chạy quạt nước và sục khí liên tục 24/24h, vì các chủng vi sinh xử lý nhớt bạt chủ yếu là nhóm hiếu khí.
Bước 2: Lựa chọn chủng vi sinh chuyên dụng
Để “ăn” được lớp nhớt bám chặt trên bạt, bạn cần sử dụng các chủng vi khuẩn có khả năng tiết enzyme ngoại bào mạnh mẽ:
• Nhóm chủ đạo: Ưu tiên các dòng Bacillus nồng độ cao như Bacillus subtilis, Bacillus licheniformis, đặc biệt là Bacillus amyloliquefaciens vì chúng có khả năng phân hủy mùn bã hữu cơ và khử nhớt rất hiệu quả.
• Sự kết hợp enzyme: Nếu lớp nhớt quá dày, nên phối hợp thêm các loại enzyme Protease để phá hủy cấu trúc protein của màng sinh học, giúp vi sinh vật xâm nhập và phân hủy chất hữu cơ nhanh hơn.
Bước 3: Hoạt hóa (ủ) vi sinh (tùy dòng sản phẩm)
• Với vi sinh bột thông thường: Nên hoạt hóa trước bằng cách sục khí sản phẩm với mật rỉ đường và nước sạch trong khoảng 6 giờ để “thức tỉnh” bào tử, giúp vi sinh đạt trạng thái hoạt động mạnh nhất ngay khi vào ao.
• Với vi sinh hoạt tính cao (như Bio Active): Bạn có thể pha trực tiếp với nước ao và tạt ngay mà không cần ngâm ủ để tiết kiệm thời gian xử lý.
Bước 4: Thời điểm và kỹ thuật tạt vi sinh
• Thời điểm vàng: Nên đánh vi sinh vào buổi tối, lý tưởng nhất là từ 20h – 22h hoặc muộn hơn (khoảng 23h). Vào ban đêm, vi khuẩn sẽ cạnh tranh mạnh mẽ dinh dưỡng và oxy với các loại tảo đáy, rong nhớt, khiến chúng chết dần và bong tróc khỏi mặt bạt.
• Tần suất xử lý: Đối với ao đang bị nhớt nặng, cần đánh liên tục 2 – 3 đêm để đạt hiệu quả triệt để.
• Liều lượng: Sử dụng theo hướng dẫn của nhà sản xuất (ví dụ: khoảng 500g bột cho 1.000 m3 nước).
Bước 5: Kiểm soát sau xử lý và phòng ngừa tái phát
• Xi phông sau khi nhớt bong: Khi vi sinh làm bong lớp nhớt, xác hữu cơ sẽ lơ lửng hoặc lắng xuống, cần tích cực xi phông đáy để đẩy các chất này ra ngoài, tránh gây ô nhiễm nước và phát sinh khí độc H2S.
• Gây màu nước (Màu trà): Duy trì mực nước trên 1,3m và sử dụng vi sinh gây màu trà (tảo khuê) để hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp xuống đáy ao, ngăn chặn tảo đáy và nhớt bạt tái hình thành.
• Quản lý thức ăn: Tuyệt đối không để dư thừa thức ăn, vì đây là nguồn dinh dưỡng chính nuôi lớp màng nhớt phát triển.
• Sử dụng định kỳ: Sau khi đã xử lý sạch, nên duy trì đánh vi sinh định kỳ 3 – 5 ngày/lần để giữ môi trường luôn trong sạch.
Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không sử dụng hóa chất diệt khuẩn (Chlorine, thuốc tím) hoặc kháng sinh cùng lúc với vi sinh, vì chúng sẽ tiêu diệt hết các lợi khuẩn bạn vừa bón xuống. Nếu đã dùng hóa chất, hãy đợi ít nhất 48 tiếng trước khi cấy lại men vi sinh.
© Việt Linh [N] biên soạn 2026
