Trước khi bén duyên với nghề nuôi lươn, anh Phạm Ngọc Dung (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) đã có gần 10 năm kinh doanh bia, xe máy và hàng hóa với mức thu nhập ổn định trên 30 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, mong muốn phát triển kinh tế bền vững từ nông nghiệp đã thôi thúc anh bỏ phố về làng với cái nghiệp mà người đời thường gọi là “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời,” nhưng theo một cách hoàn toàn khác biệt: Nuôi lươn không bùn.
Cú rẽ ngang đầy “ngông cuồng” và những gáo nước lạnh đầu đời
Quyết định của anh Dung khi đó bị không ít người coi là mạo hiểm, thậm chí là “ngông” bởi nuôi lươn vốn là nghề đầy rủi ro, lại chưa có tiền lệ tại địa phương. Thế nhưng, với Dung, đó là khát vọng về một hướng đi nông nghiệp bền vững và tạo ra giá trị lâu dài.
Vạn sự khởi đầu nan, những ngày đầu khởi nghiệp của anh không hề trải đầy hoa hồng. Với số vốn ban đầu khiêm tốn khoảng 20 triệu đồng (có nguồn ghi nhận là 140 triệu đồng cho toàn bộ hạ tầng), anh đầu tư 5 bể nuôi lót bạt và lặn lội vào Phú Yên để mua 1 vạn con giống. Thiếu kinh nghiệm thực tế, kỹ thuật chưa hoàn thiện khiến anh phải trả giá đắt.
Lươn chết hàng loạt do các bệnh về đường ruột, hô hấp; môi trường nước khó kiểm soát khiến tỷ lệ hao hụt cao ngất ngưởng. Có những thời điểm, thất bại nối tiếp thất bại, lợi nhuận gần như bằng không, kèm theo đó là những ánh mắt nghi ngại từ cộng đồng. “Đã có lúc thiệt hại nặng, tưởng chừng phải bỏ cuộc,” anh Dung nhớ lại, nhưng bản tính kiên cường không cho phép anh lùi bước.
Làm chủ kỹ thuật “không bùn” – Khi tư duy hiện đại gặp gỡ nông nghiệp
Không chấp nhận thất bại, anh Dung chủ động vào các tỉnh phía Nam để “tầm sư học đạo,” vừa làm vừa rút kinh nghiệm,. Anh nhận ra rằng nguồn nước và giá thể chính là “chìa khóa”.
Thay vì dùng bùn đất truyền thống, anh chuyển sang sử dụng bể composite hiện đại và hệ thống giá thể nhân tạo bằng dây nilon. Cách làm này không chỉ giúp nuôi mật độ cao mà còn giúp kiểm soát dịch bệnh tuyệt vời và tiết kiệm diện tích. Anh đầu tư đồng bộ hệ thống cấp – thoát nước tự động, sục khí và thực hiện quy trình thay nước sạch mỗi ngày sau khi cho ăn để giữ môi trường luôn tinh khiết.
Về dinh dưỡng, anh áp dụng nguyên tắc “4 định” (định chất, định lượng, định thời gian, định vị) trong việc cho ăn. Thức ăn công nghiệp được anh kết hợp khéo léo với giun quế, cá xay và trứng gà để lươn sinh trưởng khỏe mạnh, nhanh đạt trọng lượng thương phẩm.
Quả ngọt tỷ đồng và sứ mệnh lan tỏa
Sự kiên trì đã mang lại trái ngọt. Hiện nay, anh Dung sở hữu 3 khu nuôi với tổng diện tích hơn 5.000m² và hơn 100 bể composite, trở thành mô hình nuôi lươn theo hướng hữu cơ lớn nhất Hà Tĩnh.
Những con số biết nói đã minh chứng cho thành công của anh:
- Doanh thu: Đạt khoảng 6,6 tỷ đồng mỗi năm.
- Sản lượng: Cung ứng 60–70 tấn lươn thương phẩm và 3 triệu con giống ra thị trường hàng năm.
- Lợi nhuận: Ước tính đạt gần 40%, thu về hơn 1 tỷ đồng sau khi trừ chi phí.
Thành công không chỉ dành riêng cho bản thân, anh Dung còn tạo việc làm cho khoảng 15 lao động địa phương và trực tiếp hỗ trợ giống, kỹ thuật cho hơn 50 hộ dân tại Hà Tĩnh và Nghệ An. Những người như anh Hữu (Cẩm Xuyên) hay anh Công (Thạch Lạc) đã thay đổi cuộc đời nhờ sự dẫn dắt và bao tiêu sản phẩm từ “trang trại lươn Bình An” của anh.
Ghi nhận những đóng góp tiêu biểu, anh Phạm Ngọc Dung đã vinh dự nhận Giải thưởng Lương Định Của năm 2025. Câu chuyện của anh không chỉ là bài học về sự làm giàu, mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ về tinh thần khởi nghiệp: Hãy dám ước mơ, dám từ bỏ sự ổn định để dấn thân, vì chỉ khi “đi đến cùng,” ta mới thấy được chân trời của sự thành công.
