Dưới tác động của biến đổi khí hậu, đặc biệt là hiện tượng El Nino, các tỉnh miền Tây Việt Nam đang đối mặt với những diễn biến thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt kéo dài, xâm nhập mặn sâu và những trận mưa có cường suất lớn bất thường. Giai đoạn giao mùa từ mùa nắng sang mùa mưa là thời điểm nhạy cảm nhất, đòi hỏi người nuôi tôm phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật chặt chẽ để hạn chế thiệt hại do biến động môi trường.
Dưới đây là bài viết kỹ thuật hướng dẫn cách chăm sóc ao tôm trong điều kiện này:
1. Chuẩn bị hạ tầng và quản lý nguồn nước
Trước khi mùa mưa bắt đầu, việc gia cố hạ tầng là yếu tố tiên quyết để ứng phó với thiên tai:
- Gia cố bờ ao và hệ thống cống: Kiểm tra, vệ sinh và sửa chữa các vị trí xung yếu để chống sạt lở khi mưa lớn. Đảm bảo hệ thống thoát nước (cống, rãnh) hoạt động tốt để kịp thời xả nước mặt.
- Duy trì mực nước ổn định: Trong cao điểm nắng nóng, mực nước thấp khiến nhiệt độ nước tăng cao, gây sốc nhiệt và dịch bệnh cho tôm. Người nuôi cần duy trì mực nước sâu phù hợp và chủ động trữ nước qua ao lắng để ổn định các yếu tố môi trường trước khi cấp vào ao nuôi.
- Lưu ý khi cấp nước: Tuyệt đối không bơm nước trực tiếp vào ao khi nhiệt độ ngoài trời đang cao để tránh gây sốc nhiệt đột ngột cho tôm.
2. Quản lý môi trường trong những trận mưa cực đoan
Biến đổi khí hậu khiến mưa thường xuất hiện với cường độ rất lớn trong thời gian ngắn (có thể trên 100mm trong 3 giờ), gây ra sự thay đổi đột ngột về pH và độ mặn.
- Sử dụng vôi bột ngăn axit: Trước khi mưa, nên rải vôi bột quanh bờ ao với liều lượng khoảng 20-30 kg/1.000 m² để ngăn nước mưa mang axit từ bờ xuống ao. Sau khi mưa, có thể tạt vôi bột (vôi nông nghiệp) với liều lượng 3 kg/m³ nước kết hợp chế phẩm sinh học để làm sạch và ổn định môi trường nước.
- Chống phân tầng nước: Mưa lớn gây ra hiện tượng phân tầng nhiệt độ và độ mặn, dẫn đến thiếu oxy cục bộ. Cần tăng cường chạy máy quạt nước, sục khí liên tục để tăng oxy hòa tan và hòa trộn các lớp nước.
- Kiểm soát mực nước: Khi nước ao quá cao do mưa, cần chủ động xả bớt lớp nước mặt để duy trì độ mặn và pH ổn định.
3. Chế độ dinh dưỡng và quản lý sức khỏe tôm
Trong giai đoạn giao mùa, sức đề kháng của tôm thường giảm mạnh, dễ phát sinh dịch bệnh.
- Điều chỉnh lượng thức ăn: Tuyệt đối không cho tôm ăn tại thời điểm trước, trong và ngay sau khi mưa bão. Sau đó, cần theo dõi sát phản xạ của tôm và thời tiết để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, tránh dư thừa gây ô nhiễm.
- Tăng cường sức đề kháng: Bổ sung Vitamin C, khoáng chất và men vi sinh trộn vào thức ăn hàng ngày để giúp tôm thích nghi tốt hơn với sự biến động của thời tiết.
- Theo dõi sát dấu hiệu bất thường: Thường xuyên quan sát tình trạng bơi lội của tôm. Nếu thấy hiện tượng tôm nổi đầu do thiếu oxy, cần ngay lập tức tăng quạt nước, phun nước hoặc san thưa mật độ nuôi.
4. Khuyến nghị chung ứng phó với biến đổi khí hậu
Để sản xuất bền vững, người nuôi tôm miền Tây cần:
Chủ động phương án dự phòng: Luôn có sẵn vật tư như vôi, khoáng chất và nhiên liệu cho hệ thống máy quạt nước để xử lý các tình huống khẩn cấp.
Cập nhật thông tin: Thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết và các bản tin cảnh báo thiên tai cực đoan để có kế hoạch ứng phó kịp thời.
Lựa chọn con giống: Khuyến khích lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, có sức đề kháng tốt và khả năng thích ứng cao với điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
© Việt Linh [G] biên soạn 2026
